SERCAN BAHADIR
EY TÜRKİYE DOLAYLI VERGİLER BÖLÜM LİDERİ
BİNEK OTOMOBİL İTHALATINDAKİ TARTIŞMA SONA ERDİ
BİNEK OTOMOBİL İTHALATINDA, A.TR DOLAŞIM BELGESİ ÜZERİNDEN GELEN ÜÇÜNCÜ ÜLKE MENŞELİ ARAÇLARDA EMY UYGULANIP UYGULANMAYACAĞINA DAİR TARTIŞMA YENİ DÜZENLEMEYLE SONA ERDİ. 1 OCAK 2026’DAN İTİBAREN TÜM MENŞE SENARYOLARI NETLEŞTİRİLİRKEN, DİPNOT EKLEMELERİYLE AB ÇIKIŞLI ARAÇLARDA UYGULANACAK EMY KURALLARI AÇIK BİÇİMDE BELİRLENMİŞ OLDU.
31.12.2025 tarihli 33124 sayılı Resmi Gazete’de (3. Mükerrer), 10790 sayılı İthalat Rejim Kararında Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar yayınlanmış, anılan Karar ile 8703 tarifesindeki binek otomobillere uygulanacak EMY’ye ilişkin ilgili pozisyonlara, 22 Eylül 2025 tarihinde eklenen dipnotların yanında yeni dipnotlar 1 Ocak 2016 tarihi itibarıyla uygulanacak şekilde eklenmiştir. Yapılan bu düzenleme ile dipnotlardan kaynaklı tartışmaya da son verilmiş oldu.
TARTIŞMA NEREDEN KAYNAKLANIYORDU?
Eylül ayında yapılan değişiklikle 8703 tarife pozisyonundaki binek otomobillerle ilgili EMY ihdas edilmişti. Eylül ayında yapılan bahse konu değişiklikle, Karara eklenen dipnotlar tablonun sadece GTS ve Diğer Ülkeler sütunlarına ilave edilmişti. AB ve STA imzalanan ülkelere uygulanacak vergi oranlarının yer aldığı 1 no.lu sütunda herhangi bir dipnot yer almamaktaydı.
Bu nedenle, AB’den A.TR Dolaşım Belgesi ile ithal edilen 3’üncü ülke menşeli (Çin, ABD, Güney Afrika, Meksika gibi) bu kapsamdaki araçlar için EMY alınmayacağı sonucuna varılıyordu. Ancak, söz konusu vergilerin gümrük sistemlerinde ithalat işlemleri kapsamında da yer alması, ithalatçılar nezdinde tereddüt oluşmasına neden oluyordu.
YENİ DÜZENLEME NE GETİRİYOR?
Yeni düzenleme ile, 8703 tarife pozisyonundaki binek otomobillerin AB’den A.TR Dolaşım Belgesi eşliğinde ve STA imzaladığımız ülkelerden ilgili menşe ispat belgesi eşliğinde ithalatlarında dikkate alınacak “1” no.lu sütuna, 1 ve 2 nolu dipnotlar eklenmiştir. Buna göre, bahse konu Karar eki (II) sayılı listenin 8703 tarife pozisyonundaki “1” no.lu sütundaki kayıtlara göre;
• Gümrük Vergisi oranı, %0 olarak uygulanacaktır.
• EMY için ise:
1. No.lu dipnot: Venezuela menşeli araç, A.TR Dolaşım Belgesi eşliğinde ithal edilse dahi, DÜ sütunundaki EMY’nin hesaplanacağına ilişkindir.
2. No.lu dipnot: AB üzerinden A.TR Dolaşım Belgesi eşliğinde gelen araçlardan sadece AB ve Türk menşeli olanlar ile çapraz kümülasyon uygulanan ülkeler menşeli olanların bu durumlarının belgelendirilmesi halinde bu EMY’nin uygulanmayacağı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla bu ülkeler dışında menşeli olanlar için, A.TR Dolaşım Belgesi eşliğinde ithalat yapılması halinde aynı Kararın Diğer Ülkeler sütunundaki EMY uygulanacaktır.
İki tablo arasındaki temel fark dipnotlar:
NİHAİ VERGİLER NASIL OLDU?
Yapılan değişiklik aslında İthalat Rejimi Kararı ekindeki tablodan daha net anlaşılıyor. Tablodaki 1 no.lu sütuna eklenen dipnotlar ile birlikte, üçüncü ülke menşeli araçların doğrudan ithal edilmesi ile AB üzerinden A.TR Dolaşım Belgesi eşliğinde ithal edilmesi arasındaki farklılığa son verilmiştir.
Sonuç olarak;
• Eylül ayındaki düzenlemelerdeki ilgili tabloların 1 no.lu sütununa, yeni bir dipnot 1 Ocak 2026 tarihi itibari ile eklenmiştir.
• Bu düzenlemeyle, Çin, ABD, Meksika, Güney Afrika gibi ülkeler menşeli araçların AB’den A.TR Dolaşım Belgesi eşliğinde gelmesi halinde, bu düzenlemedeki EMY (%25 veya %30) tahsil edilecektir.
AB üzerinden A.TR Dolaşım Belgesi ile gelen araçlardan sadece AB ve Türk menşeli olanlar ile çapraz kümülasyon uyguladığımız ülkeler menşeli olanların bu durumlarının belgelendirilmesi halinde bu EMY uygulanmayacaktır.
• 9079 sayılı Karar kapsamındaki (Meksika, Güney Afrika, Japonya, Vietnam, Kanada menşeli olanlar) EMY (% 10) ise, ayrı bir düzenlemeyle ihdas edilmiş olduğundan, bu EMY ayrıca hesaplanacaktır.
• 8703 tarife pozisyonunda sınıflandırılan araçlarda, II sayılı Liste’nin 1 no.lu sütununa eklenen dipnotlarda, Türkiye’nin taraf olduğu Serbest Ticaret Anlaşmaları kapsamında çapraz menşe kümülasyon sistemine taraf ülkeler menşeli eşyanın ithalatında eşyanın tercihli menşeinin tevsiki halinde söz konusu EMY’lerin uygulanmayacağı hükmolunmaktadır. EFTA, Faroe Adaları, Kuzey Afrika: Mısır (çapraz kümülasyon süreci devam ediyor), Fas, Tunus (çapraz kümülasyon süreci devam ediyor), Batı Balkan: Arnavutluk, Bosna-Hersek, Kosova, Karadağ, Makedonya, Sırbistan (çapraz kümülasyon süreci devam ediyor), Moldova, Gürcistan
İsrail ülke menşeli otomobiller de A.TR Dolaşım Belgesi eşliğinde AB üzerinden ithal edildiğinde bu EMY tahsil edilmeyecektir.
GEÇİCİ MADDE 1 NEDENİYLE UYGULAMA
1 ŞUBATTA BAŞLAYACAK
31.12.2025 tarihli Resmi Gazete Yayımlanan 10790 sayılı Karardaki «Geçici Madde-1» şu şekildedir;
«Bu Karar kapsamında, 1.1.2026 tarihi itibariyle ek mali yükümlülük ihdas edilen ya da gümrük vergisi ve/veya ek mali yükümlülüğü artırılan eşyanın ithalatına ilişkin gümrük beyannamesinin 31.01.2026 tarihine kadar (bu tarih dahil) tescil edilmesi halinde 1.1.2026 tarihinden önceki gümrük vergisi ve/veya ek mali yükümlülük uygulanır.»
Bu maddenin uygulanmasında, A.TR Dolaşım Belgesi eşliğinde üçüncü ülke menşeli araçların ithalindeki EMY’nin, «yeni» bir EMY olup olmadığı değerlendirmesi önemli olacaktır. Zira 10790 sayılı Karar ile yapılan değişiklikle A.TR Dolaşım Belgesi eşliğinde gelen üçüncü ülke menşeli araçlara ilk defa EMY uygulanacağı şeklinde değerlendirilir ise, 31.01.2026 tarihine kadar yapılacak ithalatlar EMY hesaplanmayacak; bahse konu EMY’nin zaten 22.09.2025 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan düzenlemeyle uygulanmakta olduğu, dolayısıyla bunun yeni ihdas edilen bir EMY olmadığı şeklinde değerlendirilir ise, 1.1.2026 tarihinden itibaren yapılan ithalatlarda bu EMY’nin hesaplanması gerekecektir.
Önceki değerlendirmelerimizde de yer verdiğimiz üzere, 22.09.2025 tarihindeki düzenlemenin teknik olarak yorumlanmasında, A.TR Dolaşım Belgesi eşliğinde ithal edilen üçüncü ülke menşeli araçlarda bahse konu EMY’nin hesaplanmaması gerektiği, dolayısıyla 31.12.2025 tarihli düzenlemeyle, bu EMY’nin bahse konu ithalatlarda ilk defa uygulanması gerektiği şeklinde yorumlanması gerektiği anlaşılıyor.
1): 2025/10790 sayılı Kararın Geçici 1. Maddesine “Bu Karar kapsamında, 1/1/2026 tarihi itibarıyla ek mali yükümlülük ihdas edilen ya da gümrük vergisi ve/veya ek mali yükümlülüğü artırılan eşyanın ithalatına ilişkin gümrük beyannamesinin 31/1/2026 tarihine kadar (bu tarih dahil) tescil edilmesi halinde 1/1/2026 tarihinden önceki gümrük vergisi ve/veya ek mali yükümlülük uygulanır.” hükmü yer almaktadır.