Koray Öztopçu
GARANTİ BBVA TÜKETİCİ FİNANSMANI DİREKTÖRÜ
OTOMOTİVDE YENİ DÜNYANIN ANAHTARI:
AR-GE’DE ÖNCÜ VE DEĞİŞİMİN MERKEZİ OLMAK
Otomobil tarifeleri ve gümrük duvarları gibi koruyucu önlemlerle otomotiv ekosistemini ayakta tutmaya çalışan ülkelerde, sektöre farklı stratejilerle yeni markaların giriş yaptığı görülüyor. Tüketiciler bu yeni oyunculara karşı temkinli yaklaşırken, köklü markalar ise artan rekabet karşısında dönüşüm sürecini hızlandırıyor. Bu tablo, otomotiv sektöründe köklü bir değişimin yaşandığını açık biçimde ortaya koyuyor. Bugün markalaşmadan model çeşitliliğine, teknolojik yeniliklerden üretim sistemlerine kadar birçok alanda değişim bambaşka bir rotada ilerliyor. Ortada net bir gerçek var: Otomotiv dünyasında markalar dönüşüyor ve bu dönüşüme ayak uyduramayanlar zorlanıyor. Önümüzdeki on yıl, global otomobil endüstrisinin 100 yılı aşkın tarihindeki en büyük dönüşüme sahne olacak.
AR-GE, ELEKTRİKLİ ARAÇLARIN ANAHTARI
En yenilikçi otomobil üreticileri, bugün geleneksel üreticilerin yeni araç geliştirme süreçlerinde harcadıkları kaynağın üçte birinden daha azıyla yeni modeller ortaya koyabiliyor. Bazı markalar ise, rakiplerine benzer hatta daha fazla müşteri kitlesine ulaşmalarına rağmen, daha az ve sadeleştirilmiş araç modelleri ile gövde seçenekleri sunarak fark yaratıyor. Bu durum, Ar-Ge alanındaki çevik yaklaşımlar ve inovasyon kültürünün doğrudan bir yansıması olarak öne çıkıyor. Geleneksel üreticiler yeni bir modeli pazara sunmak için genellikle 48 ila 54 aylık bir geliştirme sürecine ihtiyaç duyarken, yeni nesil üreticiler bu süreci 24 ila 30 aya kadar düşürebiliyor.
Önümüzdeki dönemde mobilite ve ulaşım sistemlerinin şekillenmesinde, enerji kaynaklarının verimli kullanımı ve çevresel sürdürülebilirlik belirleyici olacak. Birleşmiş Milletler’in öngörülerine göre, dünya nüfusunun %70’i yakın gelecekte şehirlerde yaşayacak. Bu nedenle, otomotiv endüstrisi uzun süredir odaklandığı egzoz emisyonu ve hava kalitesi gibi çevresel etkilerin ötesine geçerek; düşük karbon salımı, yüksek enerji verimliliği ve gürültü azaltımı gibi hedeflere yöneliyor.
ELEKTRİKLİ ARAÇLARLA BERABER YENİ SERVİS MODELLERİ ÖNE ÇIKACAK
700 milyondan fazla nüfusa sahip Avrupa kıtası, özellikle Orta ve Doğu Avrupa’daki istikrarlı büyüme potansiyeliyle birlikte, önümüzdeki yıllarda mobilite ve ulaşım talebinin artacağı bir döneme giriyor. Bu eğilim, binek araçlara olan talebin — farklı servis modelleri üzerinden şekillense de — büyümeye devam edeceğine işaret ediyor.
Otomotiv sektörü, bu yükselen talebi ve beraberinde getirdiği zorlukları karşılayabilmek için uzun vadeli ve çok boyutlu stratejiler geliştiriyor. Yatırımların temel hedefi ise araçları daha temiz, daha sessiz, daha verimli ve daha erişilebilir hâle getirerek, tüketiciler nezdinde daha yüksek bir benimsenme oranı sağlamak. 2022 yılında küresel otomotiv Ar-Ge harcamaları 145 milyar avroya ulaştı. Bu harcamaların en büyük bölümünü Avrupa Birliği merkezli şirketler üstlendi. Avrupa’da otomotiv firmaları, yıllık cirolarının ortalama %4’ünü Ar-Ge faaliyetlerine ayırıyor. ACEA verilerine göre, AB’nin otomotiv Ar-Ge harcamaları 2022’de %23,2 artarak 72,8 milyar avroya çıktı. Böylece Avrupa, Japonya (33,6 milyar avro), ABD (33,6 milyar avro) ve Çin’i (22,2 milyar avro) geride bırakarak, otomotiv inovasyonuna en fazla yatırım yapan bölge konumunu korudu. Şirketler özelinde bakıldığında, en yüksek Ar-Ge harcamasını bir Alman otomotiv üreticisi gerçekleştirdi.
Bugün yaşanan dönüşüm, geleneksel üreticileri ürün portföylerini yeniden yapılandırmaya zorluyor. Rekabet gücü artık sadece üretim hacmiyle değil, Ar-Ge alanında sağlanan verimlilikle ölçülüyor. Bu nedenle üreticiler, model ve türev sayısını azaltmak, geliştirme süreçlerini kısaltmak ve yenilikçi teknolojilere daha hızlı uyum sağlamak gibi stratejik hedeflere odaklanıyor.
OTOMOTİVDE AR-GE İLE YENİ MERKEZ OLMAK
Küresel otomotiv endüstrisinin kalbi, 20. yüzyılın başında Detroit’te atmaya başladı. Üç büyük otomobil devinin burada temellerini atmasıyla birlikte, devrim niteliğindeki T modeli montaj hattı kitlesel üretimin önünü açtı. Bu gelişme, otomobili erişilmez bir lüks olmaktan çıkarıp, milyonlarca insanın hayatına sokan bir dönüm noktası oldu. Dünyanın dört büyük otomobil şehri olarak kabul edilen Detroit, Stuttgart, Torino ve Koromo, uzun yıllardır otomotiv tarihine yön veren merkezler olarak öne çıkıyor. Stuttgart, 1886 yılında dünyanın ilk üç tekerlekli otomobilinin geliştirilmesiyle otomotivin doğduğu yerlerden biri oldu. İtalya’nın otomotiv başkenti Torino ise özellikle tasarım alanındaki yenilikçiliğiyle sektöre ilham verdi. Japonya’da Koromo (günümüzde Toyota City), verimlilik temelli üretim anlayışıyla otomotiv dünyasında önemli bir ekosistem yarattı.
Son yıllarda bu geleneksel merkezlere Çin’in teknoloji üssü Shenzen de eklendi. Elektrikli ve bağlantılı araç teknolojilerinde hızla öne çıkan şehir, yeni enerji araçlarında bir inovasyon üssüne dönüşmüş durumda. Bu değişim, küresel otomotiv sahnesinin coğrafi merkezlerini de yeniden şekillendiriyor. Geleneksel otomobil şehirleri zamanla Asya menşeli markaların yükselişi, artan rekabet ve yüksek işletme maliyetleri nedeniyle eski ihtişamını yitirmeye başladı. Ancak bu merkezler, geçmişten gelen sanayi birikimiyle yeni teknolojilere odaklanarak tekrar cazibe noktaları hâline gelmek için çaba harcıyor. Otonom sürüşten yapay zekâ entegrasyonuna, elektrikli araçlardan akıllı mobilite çözümlerine kadar pek çok alanda Ar-Ge faaliyetleriyle dönüşüme liderlik etmeye hazırlanıyorlar.
Bugün geldiğimiz noktada, ülkelerin bu otomobil şehirlerine yenilerini ekleyerek Ar-Ge ve teknoloji odaklı yatırımlar yapması kaçınılmaz görünüyor. Geleceğin otomotiv ekosistemini şekillendirecek merkezler, sadece üretim değil, aynı zamanda yazılım, enerji yönetimi ve mobilite çözümleriyle de öne çıkacak.